Phở bò – phở gà
Bún chả – Bún thang
Đó là những thức quà của “người hàng phố” ở chốn Kinh kỳ đã nức tiếng trên cả nước. Chẳng biết tự bao giờ, những gánh hàng rong đã trở thành một phần cuộc sống thường ngày của người dân Hà Nội. Những tiếng rao của người bán hàng rong vang vọng khắp Ba Sáu Phố Phường. Những tiếng rao ấy cất lên từ lúc Hà Nội còn ngái ngủ trong sương sớm, cho đến khi thành phố chìm vào những tĩnh mịch của màn đêm. Những tiếng rao vẳng vào từng con hẻm nhỏ.
Với sự phát triển mạnh mẽ của nền ẩm thực đường phố đó, người Hà Nội “Bước chân ra đến vỉa hè là đã có nhiều sự lựa chọn những món ăn ngon”. Có lẽ mà vì thế khẩu vị của người Tràng An cũng nhiều khắt khe và lắm phần khó tính. Hà Nội có những gánh hàng rong ngon nổi tiếng được giới sành ăn truyền tai nhau. Họ sẵn sàng lặn lội đường sá xa xôi, chờ đợi, xếp hàng để được đứng ngồi lố nhố mà xì xụp chan hút, thưởng thức một món ăn ngon. Và cái sự sành ăn đó của người Hà Nội đã được các danh nhân văn sĩ đất Thăng Long thể hiện trong Hà Nội tản văn – Hàng Rong Phố Cổ.
Đầu tiên, Thạch Lam dẫn ta đi một vòng Hà Nội, chỉ cho ta những thức quà ngon nơi góc phố đông người. Từ bánh rán nóng lạc điệu trong một sớm mai Hà Nội về lại chính tông bánh cuốn Thanh Trì. Từ hàng cháo, hàng xôi đến ngô bung, cơm nắm. Từ tiết canh lòng lợn dân dã đến bát phở trứ danh đất Hà Thành. Từ những món ăn du nhập từ bên ngoài như bánh mì kebab đến những món cổ truyền dân tộc như cốm vòng. Từ quà mặn sang quà ngọt. Đi cho hết một vòng của Hà Nội, Thạch Lam vẽ nên một bức tranh chung về nền ẩm thực đường phố chốn kinh đô với tất cả sự phong phú và hấp dẫn vốn có của mình. Rồi sau đó, các danh sĩ khác dắt ta đi vào từng con hẻm nhỏ để thưởng thức trọn vẹn những tinh hóa văn hóa ẩm thực trứ danh đất Hà Thành.
Vũ Bằng dắt ta đi khám phá phở gà, rồi lòn lợn tiết canh. Những món ăn không cầu kỳ nhưng thanh vị, dễ ăn. Qua từng con chữ, ta dần hiểu lý do tại sao người dân Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng ưa cái món lòng lợn – tiết canh – cháo lòng đến thế. Ba món ăn như một “tam đầu chế” chẳng thể thiếu nhau mà sự kết hợp của nó mang lại nhiều thú vị cho những kẻ sành ăn Hà Nội. Một sự khởi đầu nhẹ nhàng cho cuộc phiêu lưu khám phá ẩm thực Hà Nội, một nền ẩm thực đường phố phong phú, nhiều sắc thái.
Tô Hoài đưa ta đến với món chả cá trứ danh – chả cá Lã Vọng. Thứ chả cả lăng nướng vàng ươm, thơm bùi, beo béo đánh gục trái tim vô số thực khách Hà Thành. Sau chả cá, Tô Hoài đưa ta đến hàng bia tương Hà Nội. Thứ đồ uống bình dân ngoại lai này du nhập vào Hà Nội, được người dân ở đây cải biên thành một thức uống mang một phong vị rất Việt Nam. Bia hơi Hà Nội được đựng trong “những chiệc cốc vại thủy tinh dầy, xanh xanh trắng trắng, đùng đục, sần sùi, cầm thì nặng tay” mà ta “tha hồ nâng lên hạ xuống, chạm cạch cạch, canh cách thoải mái mà không sợ vỡ”
Rồi Nguyễn Tuân đưa ta vào thế giới của phở. Cái thức quà mà người Hà Nội tự hào là món ăn mang hồn cốt đất kinh kỳ. Phở là một món ăn đòi hỏi nhiều cầu kỳ. Khẩu vị người Hà Nội vốn khắt khe, một bát phở ngon đòi hỏi phạt đạt nhiều quy chuẩn. Thế mà chính cái thức cầu kỳ đó lại là một thức quà bình dân mà người Hà Nội dù là ai, lứa tuổi nào, nghề nghiệp gì đều có thể ăn được. Người ta có thể ăn đứng, ăn ngồi tùy thích. Người Hà Nội, ai cũng đều ăn phở cả.
Một trong những món ăn riêng có của người Việt, một sáng tạo tài hoa của nền ẩm thực quốc gia, đó là Giò Lụa. Một món ăn độc đáo làm từ thịt heo mà không một dân tộc nào khác trên thế giới nghĩ ra được. Giò lụa ngon phải giã bằng tay với cối và chày gỗ. Để miếng giò được giòn và chặt. Rồi sau đó gói thật chặt bằng lá chuối, để mùi lá chuối quyện vào giò, luộc lên thơm lạ. Kỳ công như mới ra đúng cái vị nguyên thủy của giò mà bao nhiêu người phải đắm say, thương nhớ.
Ngoài những món truyền thống, thuần chất Việt Nam, Hà Nội còn có những món ăn thú vị du nhập từ nước ngoài. Những món “tầu” như mằn thắn hay những món “tây” như bánh mì kebab nóng hôi hổi một chiều đông Hà Nội.
Café Hà Nội cũng nhiều thú vị mà người ta không thể không nhắc đến. Là Café “Thớt”, đặc trưng bởi những chiếc bàn ghế là những gốc cây bào nhẵn mặt. Là café trứng trứ danh chỉ có ở đất Hà Thành – thứ café gợi thèm bất cứ ai đã vô tình trót ngửi.
Ẩm thực Hà Nội, dù dân dã ở các gánh hàng rong, hay hoa lệ mỹ miều ở cách cửa hàng cửa hiệu, trang trọng, nghiêm cung trong các nghi thức truyền thống – thì vẫn mang trong mình những nét tinh tế rất riêng mà không nơi nào có được. Và Hàng Rong Phố Cổ đem lại cho nền ẩm thực đó thêm phong phú bằng những nét cá tính rất riêng.
Những người bán hàng rong ở Hà Nội phần nhiều là dân tỉnh, tập trung lại ở các làng nghề bên rìa ngoại ô thành phố. Những đôi vai đó gánh gồng cần mẫn, những đôi chấn đó bền bỉ đi khắp những hang cùng ngõ hẻm của thủ đô, những lời rao đó vang vọng từng con phố nhỏ. Từ sáng tinh mơ đến đêm khuya tối mịt. Từ hè sang đông. Từ quá khứ đến hiện tại. Chẳng biết tự bao giờ, những đôi quang gánh hàng rong, những mẹt, thúng nặng trĩu bao thức quà ngon rẻ đó đã đi cùng Hà Nội. Chỉ biết rằng, trong ký ức lẫn trong cuộc sống thường ngày của mỗi người Hà Nội, Hàng Rong Phố Cổ đã là một điều không thể thiếu.
Các tản văn khác hiện đang có mặt tại tiki.vn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét